TOS en dan? Praktische tools voor leerkrachten in het SBO

Ambulant dienstverlener Ingrid Haan komt al 9 jaar wekelijks bij Boulevard410. In die tijd begeleidde zij zo’n 25 kinderen met TOS in verschillende klassen. Inmiddels samen met collega Dave de Waard, maar in de beginjaren met oud-collega Marieke den Hartog. Ingrid vertelt: ‘Omdat er elk jaar nieuwe leerkrachten bij kwamen, merkten Marieke en ik dat we steeds opnieuw de basis moesten uitleggen. Namelijk: je hebt een kind met TOS in de klas, dat ziet er zo uit en dit kun je doen. Op een zeker moment ontstond het plan dat gewoon eens op te schrijven.’ Tegelijkertijd zag schoollogopedist Linda Plomp dat leerkrachten ook bij andere leerlingen hulp konden gebruiken. Ze verduidelijkt: ‘Als een kind het moeilijk had in de klas, was het niet altijd duidelijk waardoor het kwam. Maar ze hadden wel baat bij de kennis die leerkrachten van Auris kregen.’

Handig voor iedereen 

De wens ontstond een product te ontwikkelen met basiskennis over TOS én handvatten waar de leerkracht en ook de rest van de klas van profiteert. ‘Dat paste ook mooi in de koers van Auris om onze kennis te delen met iedereen die werkt met kinderen’, vertelt Ingrid. ‘Marieke en ik konden ons daar goed in vinden: zo kunnen wij meer bieden aan het hele systeem rondom de leerling. We startten toen een intensieve samenwerking met Linda, waarbij we wekelijks werkten aan een product.’ Linda: ‘Dat het een boekje zou worden, wisten we toen nog niet. We begonnen eerst in de klassen van TOS-leerlingen te kijken: zijn er meer kinderen die moeite hebben met taal? En die waren er zeker. Bijvoorbeeld door autisme, trauma of iets anders. En net als veel kinderen met TOS, hebben veel andere leerlingen problemen met huiswerk plannen en lesstof onthouden. Die kinderen konden we zo ook helpen.’

Meteen aan de slag 

Na drie jaar ontwikkelen is het er dan: het boekje TOS en dan? Hierin staat TOS uitgelegd met 6 thema’s: spraakklanken, woorden, zinnen, vertellen, interactie en leren. Vervolgens staat per thema uitgewerkt wat je als leerkracht kunt tegenkomen en vooral: wat je meteen kunt doen!

Handig: het boekje is geschikt voor leerkrachten van alle leerjaren.

Ook voor andere scholen 

Dat het zo’n mooie uitgave is geworden, is voor een groot deel te danken aan steun van de schooldirectie. ‘Dat is wel kenmerkend voor Boulevard410’, vindt Dave, ‘alle seinen staan hier op groen. Het management besloot: hier heeft de hele doelgroep iets aan, daar gaan we in investeren. Dat is geweldig. Ingrid en ik zien al dat het ook bij andere collega’s in de ambulante dienstverlening begint te leven. Het is onze bedoeling dat het veel groter gaat worden, en ook dat elke school er zijn eigen draai aan kan geven. Want de beschikbare hulpmiddelen kunnen bijvoorbeeld per school verschillen.’

Het besef: hier heb je iets aan 

Linda hoopt vooral dat het boekje wordt opgepikt door zorgcoördinatoren op verschillende scholen. ‘Een van de zorgcoördinatoren bij ons op school is laaiend enthousiast en dan zie je dat er meteen beweging ontstaat. Zij heeft het boekje bijvoorbeeld al in de kwaliteitskaarten opgenomen. Zulke acties maken echt verschil, want leerkrachten hebben het gewoon druk. We moeten ze van meerdere kanten helpen inzien: hier heb je iets aan. Daarom ben ik zelf ook persoonlijk bij alle leerkrachten langsgegaan om het boekje toe te lichten en tips te geven voor het gebruik. Al was het soms maar het advies om het op een handige plek te leggen’, lacht ze. ‘Zo fijn als je snel even kunt kijken: wat kan ik nu doen?’

Wat levert het op? 

Dat gebruik van het boekje loont, werd de afgelopen tijd wel duidelijk. Dave: ‘We willen de resultaten nog duidelijker in kaart brengen, maar we zien al positieve dingen gebeuren. Kinderen met en zonder TOS die ineens meer aansluiting lijken te vinden bij klasgenoten, of ineens meer met de les meedoen. Er zijn ook ouders die naar ons toekomen: mijn kind vertelt veel meer thuis! Dat zijn mooie opbrengsten. Wat we vooral hopen, is dat kinderen zich meer begrepen voelen. Dat ze worden herkend in de dingen die ze moeilijk vinden en meer kansen krijgen om mee te doen. Dan denk ik dat het leren uiteindelijk ook veel makkelijker gaat.’